Zeitschrift für die Welt der Türken / Journal of World of Turks, Vol 9, No 2 (2017)

Font Size:  Small  Medium  Large

İran’ın Güney Vilayetlerinde Yaşayan Yerleşik Türklerin Nüfus ve Yerleşim Yerleri

Behruz BEKBABAYİ

Abstract


Kozmopolit bir ülke olan İran’da, İran Türklüğü hakkındaki çalışmalar her geçen gün hız kazanmaktadır. İran’da çeşitli Türk boylarının yaşadığı bilinmektedir. Ancak bu Türk boyları hakkında henüz detaylı bilgiler ortaya çıkmış değildir. Örneğin bunların Türkçenin hangi ağzını konuştukları, ağız özellikleri, dil atlası, yerleşim yerleri ve yerleşim özellikleri, folklor ve edebiyatları gibi bilgilerde eksiklik söz konusudur.
İran resmî istatistiklerinde her ne kadar titiz ve detaylı bilgiler yer alsa da etnik ve dil gibi bilgiler her zaman eksik kalmıştır. Dolayısıyla İran’da yaşayan etnikler ve konuştuğu diller hakkında bilgi edinmek kolay değildir. Bu nedenle sadece saha çalışmalarından ya da dolaylı yoldan bilgi edinmek mümkün olmaktadır. İran etnikleri ve özellikle İran’da yaşayan Türkler hakkında bilgi edinmek için sadece bu iki yol önümüzde kendini göstermektedir.
İran Türkleri hakkında söz konusu bilgileri edinmek için ön hazırlık olarak İran ordusu tarafından 1949’da yapılan bir istatistik var. Bu istatistikler İran ordusu tarafından on cilt hâlinde yayımlanmıştır. Şimdiye kadar İran’da yapılan resmî istatistiklerde sadece bu istatistikte etnikler ve onların konuştukları dil, sayıları, yerleşim yerleri ve üretimleri hakkında bilgilere yer verilmiştir. İran Türklerine ait bilgileri Tebrizli Albay Mahmut Penahiyan adlı bir şahıs bu istatistiklere dayanarak 1972 yılında dört cilt hâlinde yayımlamıştır.
Bu çalışmada yer alan İran Türkleri hakkındaki temel bilgiler, 1949 yılında yapılan bu istatistiklere dayanmaktadır. Bu istatistiklere dayanarak İran’ın güney vilayetlerinde yaşayan Türklerin yerleşim yerleri ve sayıları çizelgelerde verilip haritalar üzerinde gösterilmiştir. İran’ın güney vilayetleri; Khuzestan, Boyer Ahmad, Bushehr, Fars, Kerman, Hormozgan ve Sistan o Baluchestan vilayetlerinden ibatettir. Ancak Fars vilayeti bu çalışmanın dışında tutulmuştur. Ayrıca bu bilgiler yerleşim adları üzerinden 2011 istatistiklerine dayanarak karşılaştırılmıştır. Bu arada İran’ın güney vilayetlerindeki Türklerin bugünkü durumu tespit edilmeye çalışılmıştır. 1949 yılındaki bazı hatalara ve bilgi eksikliğine de değinilmiştir. O günkü bilgilerle bugünkü bilgilerin uyuşmazlığının giderilmesine çalışılmıştır. Sonuçlar incelenip tartışılmıştır.
Bu çalışma İran’da Türklerin yaşadığı yerleri ve sayılarını belirlemeyi hedeflemiştir. Dolayısıyla gelecek çalışmalara, özellikle ağız çalışmalarına ve dil atlasları hazırlamasına kolaylık sağlayacağı kanaatindeyiz.


Information about Turkic people living in Iran, a mosaic country, still remains confidential. Various Turkic tribes are known to be living in Iran, but there is no detailed information available about these people. For example, dialects of Turkic they speak, dialect features, language atlas, in habited areas and their characteristics, folklore and literature can be mentioned.
Although precise and detailed information may be found on the Iranian official statistics, information such as ethnic groups and their languages have always remained missing. Therefore, it is not easy to learn about the ethnicities living in Iran and the languages spoken by them. Hence, it will only be possible to obtain information from either field or indirect studies. As a result, to obtain information about the ethnicities of Iran, in particular Turks living in Iran, one has only these two options.
To begin with obtaining such information about Turks of Iran, a 1949 Iranian army survey can be used. The statistics have been published in ten volumes by the Iranian army. This work is, thus far, the only official survey in Iran containing information such as ethnicities and languages that they speak, their numbers, settlements and birth rates. Information concerning Iranian Turks is published by a colonel from Tabriz named Mahmoud Panahiyan in four volumes in 1972.
The basic information used in this article about Iranian Turks is based on the statistics from 1949 survey. Based on these statistics, settlements and the numbers of the Turks that live in south provinces of Iran will be summarized in tables and displayed on the maps. The south provinces of Iran are Khuzestan, Boyer Ahmad, Bushehr, Fars, Kerman, Hormozgan ve Sistan o Baluchestan. But this study is not contains Fars province. In addition, this information will be compared with the 2011 census statistics using the settlement names. In addition, an effort has been put into determining the current situation of Turks in the Fars province of Iran and some errors and lack of information present in 1949 survey is outlined. This paper attempts to resolve the discrepancies between present-day information and information from 1949. The results are discussed and analyzed.
This study aimed to determine the places and numbers of Turks living in Iran. Therefore, we believe that it will be convenient for future studies especially dialect studies and in preparing language atlases.


Full Text » Tam Metin » Vollständiger Text: PDF