Zeitschrift für die Welt der Türken / Journal of World of Turks, Vol 8, No 1 (2016)

Font Size:  Small  Medium  Large

18. Yüzyıl Osmanlı Medreselerinde Müderrislerin Atanma Usulleri

Ülkü YANCI

Abstract


Bu çalışmada, Osmanlı Devleti'nde medrese sisteminin merkezinde bulunan müderrislerin atanma usulleri incelenmiştir. Tarihsel sınırlılık olarak Osmanlı Devleti'nin Batılılaşma anlamında bir değişimin içine girdiği 18. yüzyıl seçilmiştir. Bu yüzyılda sistem kuruluş ve yükselme dönemlerinden bazı hususlarda farklılık arzetmektedir. Çalışmada bu farklılıklara değinilmiş, sonrasında müderrislerin atanma usulleri ile ilgili tesbitler sunulmuştur. Bu bağlamda müderrislerin göreve başlama ve terfi aşamalarında yaşanan değişimler ele alınmıştır. Döneme ait belgeler incelendiğinde müderris atamaları ile ilgili olarak ataması yapıldı anlamında genellikle "tevcih", "tevcih buyuruldu" veya "inâyet buyuruldu" ifadelerinin kullanıldığı görülmektedir. Müderris atamalarını, arzla yapılan atamalar, şeyhülislam işaretiyle yapılan atamalar, kazasker ilamı ve padişah fermanı ile yapılan atamalar olarak birkaç başlık altında toplamak mümkündür. Müderris atamaları meşruiyyet, mahlül, tecdid, ibka, inayet gibi sebeplerle yapılmıştır.


In this study, the methods used in the appointment of mudarris, who make up the backbone of the madrasah system in the Ottoman Empire, have been examined. For historical scope of the study, the 18th century when the Ottoman State started to westernize, was chosen. In this century, the system is different in some aspects compared to the system in the foundation and rise periods. In this study, these differences are mentioned, and determinations made with regard to appointment methods are presented. In this context, changes in the inauguration and promotion of mudarrises are discussed. When the documents in this period are examined, it is seen that with regard to the appointment of the mudarrises, the expressions of "tevcih", or "tevcih buyuruldu" were used to mean appointed. Mudarris appointments can be classified as appointments made with offers, appointment with the recommendations of Shaykh al-Islam, appointments with kadi'asker's decree and the Sultan's edicts. Mudarris appointments were made with such reasons as legitimacy, escheated, novation, eternalization and grace.


Full Text » Tam Metin » Vollständiger Text: PDF